وبلاگ اختصاصی مهدی آذرسینا

 تلاش کرده ام تا مجموعه ای از کارهای موسیقائیم را که به صورت کتاب یا نوار و CD منتشر شده است ، در موسسه چهارگاه ارائه کنم و درباره هرکدام شرح مختصری بنویسم . درباره سیاوشانه نوشتم و اینبار خبر انتشار CD «کمانچه و تنبک»و مطلبی در باره آن:

در نیمه دوم دهه چهل نهضتی در موسیقی ایران آغاز شد که پایگاه اصلی آن گروه موسیقی دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران و مرکز حفظ و اشاعه موسیقی بود.

 با شکل گیری این تحول که اساس آن با توجه به اصالتها برنامه ریزی شده بود، تمام جلوه های موسیقی اصیل ایران تحت تاثیر قرار گرفت .  شاگردان این مکتب در ان سالها کارهائی متفاوت وپویاو پرنفوذ ارائه کردند . ساختن موسیقیهای بدون کلام ، کنارگذاشتن شکل و مضمون ترانه ها و کلام موسیقیهای گذشته و روی آوردن به شعر با مفاهیم عمیق عرفانی و اجتماعی از بزرگان شعر قدیم و شاعران معاصر ، توجه به ظرایف و غنای موسیقی دستگاهی ایران ، و برخورداری از فن و صلابت در نوازندگی ها  ، از نشانه های این موسیقی هاست . که در سالهای انقلاب و بعد از آن به اوج خود رسید ، و هنوز به رغم تمام کجروی ها و تحریف ها و ترفند های طرفدار هنرهای بزمی و تشریفاتی ، بالاترین و ارزشمند ترین طرز تلقی از موسیقی اصیل و جدی و متحول ایران را نشان می دهند .

از این نظر شنیدن ساز نوازندگان شناخته شده این دوره از موسیقی ایران برای راهیان موسیقی امروز  لازم است و انتشار این البوم نیز در این راستا صورت گرفته است .

این مجموعه در سه قسمت تدوین شده است

اولی قسمت های ضربی ماهوریست با همنوازی تنبک محمد اخوان که بخش اوازی آن حذف شده است و در فرازهائی به صورت بداهه نوازی محض اجرامی شود . (30 دقیقه اجرا در سال 1365)

دومی کمانچه ایست که به عنوان موسیقی همراه فیلم ، فیلمی از شب یکی از عملیاتهای دفاع مقدس نواخته شده است و ملودی اصلی آن بر مبنای نوحه ایست که در آن شب سربازان به صورت گروهی می خواندند . (41 /12 دقیقه اجرا در سال 1364)

و سومی چهارگاهی است که در سال 1362 ضبط شده است .(41/19دقیقه)

 با تقدیم این مجموعه به مشتاقان و پژوهشگران و هنرجویان موسیقی ، آلبوم های کمانچه نوازی با اجرای این نوازنده علاوه بر مجموعه فوق ، شامل : چلیپا (1 کاست) تنبک نواز همراه " مرتضی اعیان "، شور افرین ( دو کاست) همنواز تنبک " محمد اخوان "، ردیف موسیقی ایران ( 6 کاست ) و صفیر سیمرغ  ( به صورت 2 حلقه CD )،همنواز تنبک " آرش فرهنگفر " ، خواهد بود "تا چه قبول افتد و چه در نظر آید "

            "درکشته شدن سیاوش به رای افراسیاب و به دسیسه گرسیوز ، که در اوج بی رحمی تیغ بر گلویش نهادند ، از قطره خونی که بر زمین میریزد در دم گیاهی می روید که آنرا " گل عشق " یا "برگ سیاوشان "می نامند ، و از ان روزتا ابد همه سیاوشان روزگاران در دمادم فتنه آرام و مظلوم و بی فریاد جان می سپارند تا خون سیاوشانه ا شان همواره درخت آزادگی و عشق را سیراب کند " .

        چند روز بعد از انکه جناب هوشنگ امیر اردلان به اتفاق خانم فرشته صفوت برای شنیدن کار چهارگاه و انتخاب نام برای آن ، به منزل ما آمدند ، زنگ زدند و گفتند " سیاوشانه " . زمانی که من دلیل پرسیدم گفتند "سیاوشانه" یعنی هیچ مگوی و تمام است . چهارگاه را با تصنیف "عشق امد و آتشی به دل در زد "و با آواز خودم  شروع کرده بودم و این فرم و این آواز بسیار به دل ایشان نشسته بود ، و پیشنهاد می کردند که انتهای کار نیز با آواز کوتاهی از من تمام شود ، اما به هر حال کار با همان تدوین اول منتشر شد ، و آقای امیر اردلان از سر شوق در طراحی جلد سیاوشانه نیز با طراح اصلی همفکری و همراهی کردند  ، تا اینکه مطلب بالا را از کتاب کجاوه سخن خواندم و نوشتم .

        و اما بعد ازاینکه نوار کاست سیاوشانه به صورت بسیار محدود از طریق انتشارات سروش ارائه شد تصمیم گرفتم با تغییر ناشر این اثر را بصورت CD تهیه کنم این کار انجام شد و سیاوشانه در 13 قسمت جداگانه و با کیفیتی مطلوب در یک CD چیده شد و از امروز علاقمندان می توانند آنرا درموسسه فرهنگی هنری چهارگاه تهیه کنند .

چند نکته را در مورد این کار اشاره می کنم :

        در شروع سیاوشانه تصنیف"زر آستان" با شعر عطار و با صدای خودم آمده است که با اجرای گروهی آن با آواز خوان اصلی گروه تنظیمی متفاوت دارد و در آن با کمانچه تنها همزمان آواز را همراهی کرده ام (عشق آمد و اتشی به دل در زد )

    بعضی ها از اهل موسیقی و یا از شنونده های موسیقی ، راه نوگرائی را در استفاده از کلام شاعران امروز تصور می کنند و به سادگی از کنار چگونگی موسیقی و ملودی و فرم و ریتم ومقوله های بسیاری که در این مورد هست می گذرند . به نظر من در تلفیق شعر و موسیقی قبل از هر چیز مهم است که کلامی یا شعری ، با حس و حال و تفکر و هدف آهنگساز در موسیقی تطبیق داشته باشد . برای یک موسیقی غلیظ و ظریف وریز بافت، شعری و کلامی از همان دست لازم است این شعر می تواند شعر حافظ و مولوی و عطار باشد و یا شاملو و اخوان و فروغ و یا اگرشعری با این عیاراز حریفی از شاعران امروز پیدا شود . در اینجا نوع اندیشه و شیوه بیان مهم است ، حال غزل عطاری باشد و یا شعر سپید شاملوئی ، مهم اینست که شعر باشد و دل را تسخیر کند و زیبائی وزن و موسیقی کلام و عمق عوالم حسی شاعر ، آهنگساز را حیران و ملتهب کند . نهایت اینکه کلامی شعار گونه و در حد وقایع روز ، موسیقی خاصی را می طلبد که در حیطه موسیقی های جدی و ماندگار نیست ."اسم اعظم آنچنانکه حافظ گفت وکلام آخر آنچنانکه من می گویم "( شاملو)                               

        از این سخن که بگذریم قصد من ازآوردن تصنیف"زر آستان "با آواز خودم این بوده است که در شروع کار حال و هوای به اصطلاح پشت صحنه را تصویر کنم و اینکه این آهنگها را که خواننده می خواند در اصل چه بوده است وچگونه شکل گرفته است . دیگر اینکه بیان واقعیت موضوع ، که کار موسیقی جدی بی جهت و از سر تفنن و خواسته های روزمره آغاز نمی شود ، باریکه ای از تابش عشقی می آید و آتشی به دل میزند که ماه ها و سالها تلاش گروهی را شیرین و گوارا فراهم می کند .

       مطلب بعد مربوط است به اینکه برای صحنه آرائی و ورود به پرده های تصویری چهارگاه ، آواز بدون کلام استفاده شده است و این همان نظری است که بارها من در سخنرانی ها و در کلاس آن را عنوان کرده ام ، که آواز می تواند بی مدد شعر و کلام نمود کاملی داشته باشد .در این قسمت از سیاوشانه و در « سلسله »( مقدمه شور از مجموعه سیاه مشق ) من این شکل از آواز را نشان داده ام و به اینطریق مطرح کرده ام که اگر قرار است آهنگساز بر روی کلام کار کند لازم است نهایت شگردها و فن و فنون تلفیق را رعایت کند تا هم توانائی و شناخت خود را به رخ بکشد و هم و درهم جهتی با شعر و شاعر تاثیر کار خود را بیشتر کند و موسیقی خود را غنی تر سازد ، ولی در هر حال بر خلاف نظر متعصبینی از آواز خوانی که به خاطر محدودیت شناخت از موسیقی همه چیز را در کلام خلاصه می کنند وتنها به تحویل کلام می رسند ، اهنگساز یا خواننده و بطور کلی موسیقی در خدمت شعر و شاعر نیست و آواز از مقوله موسیقی است و در ترکیب هائی می شود موسیقی خالص آوازی را نشان داد بی انکه  نیاز به کلام و معنی لفظ ، حس شود و کار را مخدوش کند . استفاده از تحریر های سریع وپر فراز و نشیب در آواز های "سیاوشانه "که در تصنیف ها نیز آمده است در این جهت صورت گرفته است .

    مطلب اخر اینکه خواننده این مجموعه آقای علیرضا شاه محمدی است که در زمان اجرای آن 20 ساله بود و امروز آواز خوان شناخته شده ای است و بسیاری از علاقمندان موسیقی ،آواز او را در کنسرتهای گروه شیدا به سرپرستی استاد محمد رضا لطفی  شنیده اند .واما نوازنده ها عبارتند از : استاد مسعود شناسا ( سنتور)نوید افقه (تنبک)عماد حنیفه(تار و بم تار)مهدی علومی (کمانچه)مهدی آذرسینا( کمانچه و کمانچه بم) .     27/2/1388مهدی آذرسینا

     همزمان با قراردادی که با مرکز موسیقی حوزه هنری و انتشارات سوره مهر برای چاپ کتاب " از متد ارف تا چهارگاه " نوشته می شد ، صحبت ازاین بود که به همراه کتاب CD هائی نیز تهیه شود که در ان،هم آهنگهای کتاب اجرا شده باشد و هم در باره شیوه آموزش موسیقی به کودکان و روش تدریس مربیان موسیقی درس هائی بیاید ، که در این جهت من طرحی هم آماده کردم و به انتشارات سوره مهرارائه کردم ،ولی توافق نهائی صورت نگرفت واما کتاب با زحمات بسیار مسئولین و هنرمندان انتشارات سوره مهر به طرز بسیار نفیسی در دو جلد چاپ و منتشر شد .

با این باور که آموزش و پرورش ما در اثر کم توجهی به آموزش موسیقی و عدم شناخت تاثیر ان در ساختن اجتماعی هشیار و اندیشمند و توانا و پر مهارت ،لازم است تا این کتاب را مورد توجه قرار دهد و برای ارتقاء کیفیت کار مربیان هنر از آن استفاده کند ،بعد از چاپ کتاب ضمن مراجعه به سازمان پژوهش و کتابهای درسی وزارت آموزش و پرورش ، برای تعلیم مربیان هنر مدارس کشور، هم بطور مستقیم در دوره های آموزشی ، و هم ازطریق انتشارCD های اموزشی اعلام آمادگی کردم .

مدیر مسئول سازمان مذکورعلاقه زیادی به شنیدن سخنان من نشان داد و طرح های بلند و بالائی هم به ذ هنش آمد و جلسه ای را با حضور مسئولین هنر دوره ابتدائی و مشاورین هنر سازمان پژوهش آموزش و پرورش تشکیل داد که در آن جلسه من بطور مفصل در باره تعلیم و تربیت و موسیقی صحبت کردم . نتیجه اینکه قرار شد درکوتاه مدت من یک CD آماده کنم و در ان مقدمات چگونگی اموزش موسیقی و مربیگری موسیقی کودک را تعلیم دهم و در بلند مدت هم کلاس هائی داشته باشم برای مربیان هنر، ونیز با همکاری مرکز سمعی بصری اموزش پرورش CD های تصویری مفصلی هم تهیه شود ، که در جلسه با کارگردان معرفی شده از سوی آنها برای تهیه فیلم و صحنه آرائی و انتخاب مربی و متن و ......... سه ساعت صحبت کردم تا مقدمات کار را برنامه ریزی کنند .

 با تاکید مسئول سازمان مذکور یک  CD یکساعته را ، بدون دریافت هیچ دستمزدی آماده کردم و در آن از چگونگی آموزش موسیقی و تاثیرآن در آموزش و پرورش سخن گفتم و آهنگهائی از کتاب را هم خواندم  و تحویل دادم .

نمی دانم شاید چند ماه یا سالی از این برنامه ها گذشته باشد که نه آنها پیگیر قضیه شده اند و نه من دلیل را پرسیده ام . ولی بهر حال اینرا می توانم بگویم که ان یکساعت گفتار من که در اختیار انهاست می تواند برای مربیان هنر مدارس  و کودکان مهد ها وآمادگیها و کودکستانها و دوره راهنمائی تحصیلی بسیار مفید باشد و امیدوارم از ان استفاده مطلوب داشته باشند ............ادامه دارد

     بعد از چاپ و انتشار کتاب دو جلدی " از متد ارف تا چهار گاه"  توسط  انتشارات سوره مهر ، مسئولین بخش پژوهش سوره مهر جلسه پرسش و پاسخی را با من برگزار کردند و به این ترتیب ضرورت تالیف و انتشار این کتاب و چگونگی تاثیر آنرا در موسیقی و تعلیم و تربیت کودکان مورد بحث قراردادند .ترجمه نکات اساسی این گفتار را پسرم دکتر "فرهود آذرسینا" در مقاله ای به زبان انگلیسی برای چاپ در مجله تخصصی   The Orff Echo تهیه کرده است. دانلود مقاله:

http://rapidshare.com/files/211704658/From_Orff_to_Chahargah_Azarsina.pdf  

    دکتر فرهود آذرسینا از فارغ التحصیلان ممتاز دانشگاه صنعتی شریف است که دکترای خود را در مهندسی اقیانوس و معماری کشتی از دانشگاه مموریال کانادا اخذ کرده است ،و در زمینه موسیقی و نوازندگی هم  شناخت دارد.

شروع دوباره تمرین های گروه آینه ( هنوز اسم جدیدی برای گروه انتخاب نشده است )

دو سال پیش که گروه با ترکیب جدید سر و سامان گرفت و تمرین های سنگینی را هم شروع کرد قصد این بود که مجموعه نوا را با آواز آقای شهرام ناظری اجرا کنیم . مجموعه نوا را من بعد از اجرا و انتشار آلبوم سخن تازه آماده کرده بودم و کار از همان اول برای آواز آقای ناظری تنظیم شده بود . آقای ناظری تصنیف اصلی مجموعه را که در نهفت بر روی شعری از اقبال لاهوری ساخته بودم و برایشان خواندم به حدی پسندید که پیشنهاد کرد تا من این کار را برای آواز ایشان ضبط کنم .در همان زمان اجرائی از آن را در استودیو بل ضبط کردیم ولی به دلیل بعضی پیچیدگیهای کار و تغییر ماهیتی که در اثر استفاده ناچار از مترونوم  پیش آمده بود و هم به دلیل اولویت دادن به مجموعه راست پنجگاه 0(در مورد این مجموعه خواهم نوشت ) آواز آن در استودیو خوانده نشد تا آنکه با شروع به کار گروه جدید دوباره خواندن آواز این مجموعه به آقای ناظری پیشنهاد شد ولی ایشان در یکی از روزهای تمرین کار را شنید و باز هم رغبتی به اجرای آن نشان نداد اگر چه اینبار من بسیاری از آن سختی های ریتمیک کار را به نحوی تغییر داده بودم و کار به صورتی آماده شده بود که حتی می شد انرا به صورت کنسرت اجرا کرد ، البته این کارنیاز داشت به تمرین سنگین و بلند مدت برای گروه و آواز که ...... در نتیجه ................. ( ادامه دارد)

......در نتیجه استادان خواننده ای که معروف و طراز اول هستند فرصت چنین تمرینهائی را ندارند و ازطرفی روال کاری خاص خود را پی میگیرند و در قبال طرفداران آوازشان خود را متعهد می دانند که به ذوق و خواسته آنها احترام بگذارند و آنها را حفظ کنند و با ارائه کارهای متفاوت ریسک نکنند.

همانطوری که گفتم کار خلاصه نمیشد به یک مقدار ریتم ثابت میزان بندی شده و بالاپائین شدن صدا . قسمت آواز، لحن ها و تزئینها ی خاصی داشت ریتمهای بسیار پیچیده و احساسی که باید به صورت بداهه خوانی با موسیقی گروه  تطبیق داده می شد وخواندن ان علاوه برشناخت اصول اولیه آواز خوانی ، تسلط بر ریتم ، و ردیف دانی ،نیازمند آشنائی با فوت و فن نقالی و پرده خوانی و بیان نمایشی بود و همانطوریکه گفتم لحن و اواز پر افت و خیز آقای ناظری را لازم داشت که میسر نشد .

 نمیشد کار را تعطیل کرد . به خواننده های معمول و مرسوم هم نمیشد اطمینان کرد و توان وانگیزه و فرصت اموزش هم نبود . از این جهت تصمیم گرفتم این کار را با اواز خودم اجرا کنم . البته پیش از این تصنیفی را در البوم " سیاوشانه " و در شروع مجموعه چهارگاه خوانده بودم و تمام آلبوم " خنیاگر" هم با آواز من و خانم سپیده رئیس سادات اجرا شده است .

گروه کار را با هفت نوازنده شروع کرد و از دوسه نفر خانم آوازخوان هم برای همخوانی دعوت کردیم . حدود چهار ماه ، هفته ای یک جلسه تمرین کردیم اما از سوئی همخوانیها مشکل شده بود واز سوئی هم  صلاح اندیشی اعضاء گروه و توصیه آنها به دعوت از خواننده های رده دوم . استدلالشان هم این بود که بودن خواننده ای که نامی هم دارد ، باعث می شود مردم از کنسرت استقبال بیشتری کنند و گروه ازجهات مختلف حمایت شود . برای من مشکل بود که این مسئله را تجربه کنم هم ازنظر آماده کردن گروه و خواننده و هم از نظر عذر خواستن در صورت به دست نیامدن موسیقی مورد نظر ، سفر من به کانادا برای سخنرانی در فستیوال آواز هم مزید بر علت شد و تمرینهای گروه متوقف گردید.

دیگران کنسرت های بسیاری در این فاصله اجرا کردند که بر رسی کیفیت کارها و اهداف برگزارکنندگان آن کنسرتها ، گروه را ترغیب می کرد که کار را از سر بگیرند . مجال مناسبی لازم است تا در باره موسیقی و خواسته مردم ایران از موسیقی و تفاوت های ان با آنچه که در جاهای دیگر دنیا از این نظر مطرح است گفته شود . در یک جمله می شود گفت نگاه ما به موسیقی تنها به عنوان یک هنر ظریف نمایشی و تزئینی و در حد شغل و منبع درامد و خلاصه تقلید از دستورالعمل های مرسوم و معمول هنر مسخ شده نیست . موسیقی برای ما هنر است و هنر نمود متفاوتی از فلسفه و اندیشه و شناخت در قالبی از ظرافت محض و زیبائیهای در حد اعجاز است .

گروه ما نه تصنیفها ی قدیم را بازسازی می کند و نه در خدمت مقوله های رایج سنت و اصالت و ردیف و استاد بازی است . این مقوله ها هدف نیست و تنها وسیله و مسیر و دستمایه ایست برای ما تا با آن موسیقی مورد نظرمان را اجرا کنیم . ........موسیقی تمام قطعات با کلام یا بدون کلام ، که ما اجرا می کنیم از ساخته های (مهدی اذرسینا) هستند ، کلام و شعر برای بخش های آوازی آن از بزرگان شعر گذشته و امروز انتخاب شده است و این نکته ، که برای انتخاب دو بیت یا دو جمله که لازم است در نهفت خوانده شود تا گروه تصنیفی با شعر اقبال لاهوری را اجرا کند ، تمام دیوانهای شمس ، حافظ ، سعدی ، عطار ، بیدل ، و اخوان و سایه را چر خیده ام و هنوز موفق نشده ام تا انتخاب کنم ............

چون هنوز چگونگی و تاریخ کنسرت مشخص نشده است همینقدر کافیست و بقیه مطلب را با نزدیک شدن به اجرا می نویسم و تنها اینرا بگویم که کل کار در نوا و بعضی گریز ها به اصفهان و سه گاه دور می زند و اصلی ترین بخش کار بر روی شعری از اقبال لاهوری ساخته شده است .

این وبلاگ برای معرفی آثار موسیقائی  مهدی آذرسینا ساخته شده است . نوشته ها ، مقاله ها ، خبرهای مربوط به موسسه و اموزشگاه موسیقی جهارگاه ، و خبرهای مربوط به گروه موسیقی مهدی آذرسینا ،در این وبلاگ خواهد آمد و در ضمن کتابها و کاست ها و CD های منتشر شده مهدی آذر سینا در این وبلاگ معرفی خواهد شد .

گروه موسیقی دستگاهی ایران به سرپرستی مهدی اذرسینا که پیش از این با نام " گروه اینه " اثار مختلفی از این نوازنده را اجرا کرده بود اخیرا تمرین های خود را برای برگزاری کنسرت  آغاز کرده است . نوازندگان این گروه عبارتند از آقای محمد اخوان :" تنبک" عماد حنیفه: " تار" بهزاد میر لو: "کمانچه" محسن حسینی :"  سنتور " امیر حاج ابراهیمی :" نی " مهدی علومی "کمانچه " و مهدی آذرسینا :"سه تار بم و آواز "